دارد لازم است كلمه‌اى چند از دولت مزبوره گفته شود . بزرگ شدن بابل بعقيده محقّقين مردمان سامى نژاد غالبا از شبه جزيره عربستان بيرون آمده به طرف ممالكى متوجه شده‌اند كه در كنار رودخانه‌هاى بزرگ يا درياها واقع شده و از حيث آب و هوا و زمين‌هاى حاصل‌خيز بر عربستان كوير مزيّت دارد در اين مورد هم مردم تازه‌نفس سامى از جهت نيروى عظيم و توانائى تحمّل سختيها كه در مردمان صحراگرد مشاهده مىشود در مملكت سومر و اكّد و نيز در صفحات مجاور آن غلبه تامّه يافتند و چنان كه در فوق ذكر شد سلسله‌هائى از پادشاهان در آنجا پديد آوردند پس از آن سلسله‌هاى ديگر در بابل تشكيل شد و اين شهر را كه بناى آن از زمان بسيار قديم سومرىها است بزرگ نموده دولتى تشكيل نمودند كه ابّهت و نفوذ آن را در دوره‌هاى بعد تمام عالم قديم حس كرد . سلسله اولى پادشاهان اين سلسله پانزده نفر بودند « 1 » بزرگتر و نمايان ترين پادشاهان مذكور حمّوربى ششمين پادشاه سلسله بود كه از 2123 الى 2080 ق . م . سلطنت كرد قوانين او را در حفريّات شوش يافته‌اند و حالا در موزه ( لوور ) « 2 » پاريس است اين قديم‌ترين مدوّنى است كه تا حال بدست آمده « 3 » قديمتر از آن قسمتى از قوانين سومرى است مدوّن حمّوربى روى سنگ يك‌پارچه « 4 » كنده شده و مربوط بزراعت و آب‌يارى و كشتىرانى و خريد غلام و كنيز و تكاليف آنها نسبت به صاحبان خود و مجازاتها و ازدواج و حقوق و ميراث و غيره است . مبانى اخلاقي قوانين مذكوره جالب توجّه علماء است و وجود چنين مدوّنى را در آن عهد دليل تمدّن عالى بابلىها و سومرىها ميدانند چنان كه مشاهده مىشود

--> ( 1 ) - آنچه محقّق است اين عدّه است و ليكن از فهرست‌هاى ديگر كه بدست آمده ممكن است بيشتر هم باشد ( 2 ) - LOUVRE ( 3 ) - مقصود از مدوّن مجموعه قوانين است كه به ترتيب معيّنى ضبط شده باشد . ( 4 ) - STELE